  |
| |||
| |||
 |
 | |||||||||||||
W starożytności ludzie wiedzieli o pięciu planetach – Merkurym, Wenus, Marsie, Jowiszu i Saturnie. Fakt, że Ziemia jest jedną z planet nie przychodził nikomu do głowy przez wiele lat. Uran został odkryty w 1781, Neptun w 1846 i wreszcie malutki Pluton w 1930 roku. W sumie planet więc jest 9 i wszyscy w to wierzymy. I koniec kropka. Nie do końca ... Chodzi oczywiście o Plutona – jego status jako planety rozmył się od czasu odkrycia, także jego przyszłość nie przedstawia się różowo ... Cztery gazowe giganty planetami są z pewnością. Opanowały odpowiednie orbity, mają sporą gromadkę księżyców, pierścienie i inne twory, które odróżniają je od całej chmary asteroid, komet i innych lodowych obiektów. Z drugiej strony Pluton leży w Pasie Kuipera – rozległej populacji lodowych ciał rozpościerających się poza orbitą Neptuna. Mieści się tam około 70000 obiektów o średnicy większej niż 100 km. Mimo, że Plutonowi można przypisać masę, wymiary, księżyce i orbitę, wygląda na to, że jest on tylko jednym z większych przykładów takich ciał Pasu Kuipera.
Wraz z odkryciem obiektu 2003UB313 przez Michaela Browna, Chada Trujillo i Davida Rabinowitza, sprawa skomplikowała się jeszcze bardziej. Ciało będące także częścią Pasu Kuipera – nazywane tymczasowo Xena – ma średnicę około 3000 kilometrów – o 700 kilometrów większą niż Pluton. 557-letnia orbita waha się pomiędzy 38 a 98 j.a. od Słońca, podczas gdy Pluton krąży po orbicie pomiędzy 29 a 49 j.a. Xena jest więc czasem bliżej Słońca niż Pluton i jest większa. Ma także księżyc (nazywany Gabrielle). Czy jest jednak planetą? Jeśli przyjmiemy, że nie, dlaczego Pluton miałby mieć taki status, skoro jest mniejszy i czasem orbituje dalej od Słońca. Jak do tej pory, kilka obiektów straciło już status planety. Zanim naukowcy zorientowali się, że w pasie planetoid znajdują się tysiące tych obiektów, cztery pierwsze: Ceres, Pallas, Juno i Westa nosiły przez kilkadziesiąt lat miano planety. Międzynarodowa Unia Astronomiczna stanęła więc teraz przed wyzwaniem zdefiniowania pojęcia planety. Pierwsze próby, związane z odkrywaniem planet pozasłonecznych, pojawiły się w 2001 roku, modyfikacje wprowadzono w roku 2003. Może warto więc zacząć od tego co już jest. Zgodnie z definicją – planety to jakiekolwiek obiekty okrążające gwiazdy lub gwiezdne pozostałości (np. pulsary), mające masę mniejszą od masy krytycznej pozwalającej na syntezę jądrową. Limit górny wynosi więc ponad 13 mas Jowisza. Jaki jest jednak limit dolny? Unia mówi, że minimalna masa dla planety pozasłonecznej powinna mieć takie same kryteria, które użyte są przy definiowaniu planet w Układzie Słonecznym. To sprowadza nas do początku. Kiedy więc znajdą się supersilne teleskopy, które mogą wykryć obiekty tak małe jak Pluton okrążające inne gwiazdy, tak czy inaczej będą one planetami zależnie od statusu planety Plutona. Mike Brown, jeden z astronomów, którzy odkryli Xenę, dowiedział się, że Międzynarodowa Unia Astronomiczna będzie rozważać ten dylemat na najbliższym posiedzeniu w Pradze w Sierpniu 2006 roku. Jakie są opcje? Możemy skończyć z 8 planetami (wybacz, Plutonie), 9 planetami (bez zmian) lub 10 planetami (witaj Xeno i inne przyszłe super-Plutony). I jeśli Unia postanowi poszerzyć Układ do 10 planet, czy gdzieś nie czai się jedenasta? Czy jesteśmy w stanie sobie wyobrazić 30 planet?
Ostatnie odkrycia wydają się jednak ujawniać informacje korzystne dla Plutona. Kosmiczny Teleskop Hubble’a potwierdził 23 lutego odkrycie z 2005 roku dwóch nowych księżyców dziewiątej planety na zdjęciach. Naukowcy z zadowoleniem przyjęli wiadomość, że księżyce znajdowały się prawie dokładnie w miejsach wyliczonych na podstawie wcześniejszych obserwacji. Prawdopodobnie te obiekty powstały wspólnie z Charonem, w wyniku zderzenia dwóch obiektów wielkości Plutona. Badania powierzchni księżyców, ustalenie ich gęstości, które przeprowadzą naukowcy z Southwest Research Institute (SwRI), być może poprą tę teorię, za którą przemawia już fakt, że księżyce krążą w tę samą stronę co Charon, w tej samej płaszczyźnie orbity i znajdują się z nim prawie w rezonansie. Pluton może mieć także pierścienie. "Jeśli małe księżyce Plutona mają wokół siebie pierścienie pyłowe pochodzące od intruzów na ich powierzchni, jak przewidujemy, to otworzy nam drogę do badań pod innym kątem, ponieważ może ukazać to pierwszy system pierścieni wokół ciała innego niż gazowe giganty" mówi dr Bill Merline. Cokolwiek zdecyduje jednak Międzynarodowa Unia Astronomiczna, NASA będzie mogła obejrzeć Plutona bliżej. New Horizons, który wystartował 19 stycznia tego roku, dotrze do Plutona wciągu 9 lat. Obserwowanie 9. planety rozpocznie w lipcu 2015 roku, dając nam przez ponad 100 dni pierwsze tak dokładne informacje na temat tego obiektu. Miejmy nadzieję, że do czasu kiedy New Horizons dotrze do Plutona, Unia dokona już decyzji. Dodała: Marta Kubacka - 2006-02-24 11:56:29+01 Poprawiła: Anna Marszałek - 2006-02-24 14:02:58+01 Uaktualniła: Marta Kubacka - 2006-02-24 16:36:13+01 Źródło: Universe Today
Zobacz komentarze
Zobacz także w języku obcym
Czas dodania newsa: 2006-02-24 11:56:29+01 Czas ostatniego uaktualnienia: 2006-02-24 16:36:13+01 W całości newsa przeczytało osób: 8109 Czytelników dziennie: 4.91 |  | |||||||||||||
 | ||||||||||||||
 |
© 2000-2009 - Klub Astronomiczny Almukantarat
Wszelkie Prawa Zastrzeżone - All Rights Reserved |
Nasze serwery są obecne w sieci dzięki uprzejmości WRuta
|
|
