Astronauci przebywający na Międzynarodowej Stacji kosmicznej widywali już różne dziwnie wyglądające wcielenia Księżyca: Czerwony Księżyc, Spłaszczony Księżyc, Znikający Księżyc. Nauczyli się oczekiwać niezwykłości. Jednak zdjęcie wykonane 11 maja bieżącego roku, gdy Stacja przelatywała nad Rosją, musiało być niespodzianką. Księżyc zdaje się na nim unosić w ziemskiej atmosferze.

To oczywiście złudzenie. Księżyc znajduje się prawie 400 tysięcy kilometrów od nas. Zdjęcie ma taki wygląd ze względu na nierównomierne oświetlenie. Słońce znajdowało się jedynie 6 stopni nad horyzontem. Po lewej stronie fotografii zapada zmrok, po prawej – wciąż trwa jeszcze dzień. Gradient oświetlenia jest kluczem do wyjaśnienia złudzenia.

Specjalista od optyki atmosferycznej, Les Cowley wyjaśnia: “Księżyc znajduje się w pobliżu ziemskiego terminatora (linii oddzielającej obszar dnia od obszaru nocy), a więc atmosfera znajdująca się przed nim otrzymuje niewiele słonecznego światła“. Oświetlone powietrze rozprasza światło i świeci na niebiesko. “Jednak na tej fotografii, od powietrza znajdującego się w kierunku Księżyca otrzymujemy jedynie niewielką ilość światła. Srebrny Glob jest jasny i wyraźny, gdyż nie jest maskowany przez nałożenie światła rozproszonego w atmosferze“.

Dzięki temu Księżyc zdaje się być ‘przed’ atmosferą“.

Nierównomierne oświetlenie wzmacnia iluzje w jeszcze jeden sposób: Po dziennej stronie zdjęcia (na prawo) wyraźnie widoczna jest granica między powietrzem i lądem. Nasze mózgi ekstrapoluja tę linię w kierunku terminatora (z prawej do lewej) korzystając z danych z oświetlonego obszaru. Ale popełniają w ten sposób błąd. Przedłużona granica przechodzi poza Księżycem, a Srebrny Glob zdaje się unosić w powietrzu. To wyjaśnienie zostało zobrazowane na dwóch poniższych zdjęciach.

Zdjęcie wyjaśnia powstawanie efektu Księżyca “pływającego” w ziemskiej atmosferze. Fotografię wykonała załoga Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Zdjęcie wyjaśnia powstawanie efektu Księżyca “pływającego” w ziemskiej atmosferze. Fotografię wykonała załoga Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Zdjęcie zostało wykonane za pomocą aparatu cyfrowego.

Autor

Michał Matraszek