Sonda Cassini dostarczyła najnowsze zdjęcia księżyca Saturna, Japetusa. Okazuje się, że jego powierzchnia przypomina cętkowaną skórę dalmatyńczyka. Naukowcy są zafascynowani dokładnością i zawartością zdjęć.

Japetus to tajemniczy księżyc o nieregularnym kształcie, przypominającym orzech włoski. Między jego dwoma półkulami istnieje duży kontrast: jaśniejszą pokrywa materiał przypominający śnieg, druga jest czarna jak smoła. Powierzchnia księżyca jest pokryta kraterami, a wzdłuż równika rozciąga się masywny grzbiet górski, o wysokości sięgającej 20 km. Średnica Japetusa to ok. 1400 km.

Zbliżenie masywu górskiego, rozciągającego się wzdłuż równika Japetusa. Szczyty mają w tym obszarze ok. 10 km wysokości. Na zdjęciu można zobaczyć również miejsce, w którym uderzenie wydobyło jasny lód spod warstwy ciemnego materiału.     Zdjęcie wykonała sonda Cassini 10 września 2007 r. z odległości 3870 km. Jeden piksel na obrazie odpowiada 23 metrom.

Na zdjęciach widać szczegóły niezwykłego krajobrazu Japetusa: z białych obszarów wyraźnie wyodrębniają się plamy ciemnego materiału, natomiast na czarnych zboczach gór widać płaty białego lodu.

Naukowców intryguje zwłaszcza warstwa ciemnego materiału. Wydaje się, że jest cienka, o grubości nie więcej niż kilku metrów – na zdjęciach można zobaczyć, że w miejscach uderzeń spod ciemnej warstwy znów widać jasny materiał. Jednak to wszystko, co o niej na razie wiadomo. Nieznane jest także jej pochodzenie – jej obecność może być wynikiem aktywności wulkanicznej, prawdopodobniej łączącej się w jakiś sposób z masywem na równiku. Może też być wynikiem rozerwania innego ciała niebieskiego.

Na obszarze przejściowym pomiędzy ciemną i jasną półkulą Japetusa widać liczne ciemne plamki, rozrzucone na śnieżnych połaciach księżyca.     Zdjęcie zostało wykonane przez sondę Cassini 10 września 2007 r. z odległości 6030 km. Jeden piksel na obrazie odpowiada 36 metrom.

Niejasne jest również, dlaczego wzór na powierzchni jest tak skomplikowany i posiada ostre krawędzie. Możliwe, że spowodowały to obsunięcia terenu. Inne wyjaśnienie zakłada, że ciemny materiał zgromadził się w dołach, po tym, jak światło słoneczne ogrzało obszar i spowodowało wyparowanie leżącego pod spodem lodu.

Jasny obszar jest pokryty ciemnym materiałem. Teren znajduje się na granicy ciemnej i jasnej półkuli Japetusa.     Zdjęcie zostało wykonane przez sondę Cassini 10 września 2007 r. z odległości 5260 km. Jeden piksel na obrazie odpowiada 32 metrom.

Przelot obok Japetusa nastąpił 10 września. Cassini znajdował się wtedy w odległości ok. 1640 km od powierzchni księżyca. Jest to niemal 100 razy bliżej niż podczas poprzedniego razu, w 2004 r. Obrazy zostały przesłane na Ziemię z opóźnieniem z powodu wejścia sondy w tryb bezpieczny. Cassini wyłączył na krótki czas część procesów, ponieważ otrzymał zwiększoną dawkę promieniowania kosmicznego.

Ponieważ powierzchnia Japetusa jest od 4 miliardów lat pokryta lodową skorupą, zachowała się doskonale. Jej badanie daje możliwość wglądu w czas, gdy formowały się planety. Obserwacje prowadzone przez sondę Cassini pomogą także zbadać skład chemiczny powierzchni, określić, czy na księżycu istnieje atmosfera oraz wykonać mapę temperatury powierzchni podczas nocy.

Autor

Teresa Kubacka