Zaglądając w głąb jądra Mgławicy Kraba, ten dokładny obraz ukazuje bijące serce jednej z najstarszych i intensywnie badanych pozostałości po supernowej – wybuchającej gwiazdy. Wewnętrzne regiony wysyłają impulsy promieniowania i tsunami naładowanych cząsteczek osadzonych w polach magnetycznych.

Mgławica Kraba.

Gwiazda neutronowa w samym centrum Mgławicy Kraba ma masę taką samą jak Słońce, ale sprasowana jest w niezwykle gęstą kulę, która ma zaledwie 20 kilometrów średnicy. Obraca się ponad 30 razy na sekundę, czyli 1800 razy na minutę. Obrót sprawia, że strumienie cząsteczek strzelają z biegunów niemal z prędkością światła. Następnie skupiają się w potężne wiązki, które wirują wraz z gwiazdą. Kiedy te docierają do Ziemi, są słyszalne w postaci regularnego pulsu – stąd nazwa pulsary.

Zdjęcie wykonane przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a koncentruje się na regionie wokół gwiazdy neutronowej – po prawej dwie jasne gwiazdy w pobliżu centrum obrazu – i otaczających ją postrzępionych, włóknistych szczątków. Wyostrzone zdjęcie Hubble’a pokazuje zawiłe szczegóły rozżarzonego gazu, pokazanego w kolorze czerwonym, który tworzy wirującą składankę ubytków i włókien. Wewnątrz tej powłoki kryje się upiorny niebieski blask, który jest promieniowaniem wydzielanym przez elektrony poruszające się prawie z prędkością światła w potężnym polu magnetycznym wokół pokruszonego gwiezdnego jądra.

Gwiazda neutronowa jest wizytówką ekstremalnych procesów fizycznych i niewyobrażalnej kosmicznej przemocy. Jasne smugi poruszają się na zewnątrz od gwiazdy neutronowej z połową prędkości światła, tworząc rozszerzający się pierścień. Uważa się, że pochodzą one od fali uderzeniowej, która zmienia szybki wiatr z gwiazdy neutronowej w bardzo energetyczne cząstki.

Kiedy ten podpis promieniowania został odkryty w 1968 roku, astronomowie zdali sobie sprawę, że odkryli nowy rodzaj obiektu astronomicznego. Teraz wiedzą, że jest to pozostałość po supernowej zwana pulsarem – albo szybko wirująca gwiazda neutronowa. Te międzygwiezdne “radiolatarnie” są bezcenne do prowadzenia obserwacyjnych eksperymentów na różnych zjawiskach astronomicznych, w tym pomiaru fal grawitacyjnych.

Obserwacje supernowej Kraba zostały zarejestrowane przez chińskich astronomów w 1054 roku. Mgławica znajduje się około 6500 lat świetlnych od Ziemi, w gwiazdozbiorze Byka. M1 widać gołym okiem na niebie, choć ledwo dostrzegalnie. Przez lornetkę zobaczymy przyćmioną łatę, więcej możemy ujrzeć przez lunetę lub teleskop.

Autor

Julia Liszniańska
Julia Liszniańska

Julia Liszniańska, członek Klubu Astronomicznego Almukantarat. Redaktor naczelna w latach 2016-2017.